Na herfst komt zomer

Prediker 12:1-14

Het moet intussen al bijna tien jaar geleden zijn. Ik zat in de vijfde klas van de middelbare school. Mijn geheugen functioneert doorgaans als een kapotte zeef, maar dit is me altijd bijgebleven.

Rouwdienst

Ik zat in de kerk, het was een rouwdienst. Voor mij was het de eerste en – tot nu toe – enige keer. We zongen op hele noten en daardoor was ik steeds net wat eerder klaar met de psalm dan de rest van de mensen. Het gaf niet, ik zong niet zo hard.

De preek ging een klein beetje over de overledene, en daarnaast vooral over de mensen die daar aanwezig waren in de kerk. De dominee koos een tekst uit Prediker. Het laatste hoofdstuk, hoofdstuk 12, vers 5: “… want de mens gaat naar zijn eeuwig huis, en de rouwklagers zullen in de straat omgaan.” (SV)

Onomkeerbaar proces

Die zin is onderdeel van een poëtisch hoogtepunt waarmee Prediker zijn boek afsluit. In een samensmelting van allerlei beelden laat hij in een bestek van zeven verzen een krachtig mens, in de bloei van zijn leven, verschrompelen tot een fragiele grijsaard. Het gaat geleidelijk, maar er is geen weg terug: zijn ogen worden slechter, zijn ledematen beginnen te bibberen, zijn rug trekt krom, hij komt steeds minder vaak buiten, zijn haar wordt wit, zijn tred wordt trager, en uiteindelijk komt er een einde aan een onomkeerbaar proces. De levensadem van die eens zo krachtige mens keert terug naar zijn Schepper.

“Want de mens gaat naar zijn eeuwig huis.” Prediker laat in het midden wat dat eeuwige huis precies inhoudt. Wel herhaalt hij na zijn poëtische beschrijving van de aftakeling van de mens nog eenmaal zijn conclusie. “Alles wat je hebt gehoord komt hierop neer: heb ontzag voor God en leef zijn geboden na. Dat geldt voor ieder mens, want God oordeelt over elke daad, ook over de verborgen daden, zowel over de goede als de slechte.” (Prediker 12:13-14, NBV)

Het eeuwig huis

Daar zat ik dan, in een ongemakkelijk zwart rokje. De dominee deed hetzelfde als Prediker: hij liet in het midden hoe dat eeuwige huis eruit zou zien. Net als Prediker haalde hij daarna Gods geboden en Gods oordeel aan. Toch deed hij daarnaast iets wat afweek van Prediker: hij koppelde die twee aan elkaar. Eeuwig huis en oordeel kwamen naast elkaar te staan. De onwetendheid over de exacte gedaante van dat eeuwig huis veroorzaakte daardoor opeens een benauwende spanning. Predikers open insteek – ‘we weten het niet’ – werd zo overschaduwd door een angstwekkend ‘je weet het nooit zeker’.

Prediker beschrijft in zijn laatste hoofdstuk een mens in de herfst van zijn leven. Je kunt daar bang van worden, van die onvermijdelijke eindigheid en dat onbekende ‘eeuwig huis’. Maar Prediker maakt zijn lezers helemaal niet bang, hij spoort ze aan om nu te leven en te genieten, in ontzag voor God. Wat er dan na die herfst gebeurt, dat is geen reden tot angst – helemaal als je niet ophoudt bij Prediker. Het verhaal van de Bijbel gaat verder, Gods verhaal gaat verder en daardoor gaat ook ons verhaal verder. Ik kies er dan ook voor om te geloven in een herfst die niet uitmondt in een barre winter, maar in een heerlijke zomer. Een zomer waarin niet langer alles zijn tijd heeft.

In het eeuwig huis is er…

… een tijd om te baren
en een tijd om te sterven,
een tijd om te planten
en een tijd om te rooien.
Er is een tijd om te doden
en een tijd om te helen,
een tijd om af te breken
en een tijd om op te bouwen.
Er is een tijd om te huilen
en een tijd om te lachen,
een tijd om te rouwen
en een tijd om te dansen.
Er is een tijd om te ontvlammen
en een tijd om te verkillen,
een tijd om te omhelzen
en een tijd om af te weren.
Er is een tijd om te zoeken
en een tijd om te verliezen,
een tijd om te bewaren
en een tijd om weg te gooien.
Er is een tijd om te scheuren
en een tijd om te herstellen,
een tijd om te zwijgen
en een tijd om te spreken.
Er is een tijd om lief te hebben
en een tijd om te haten.
Er is een tijd voor oorlog
en er is een tijd voor vrede.
(Prediker 3:1-8, NBV)

Afbeelding: schnaars

Dit blog sluit een serie over Prediker af. Lees hier de andere delen.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *