Not today

Prediker 9:1-10

Hoe meer ik Prediker lees en herlees, hoe meer ik denk te begrijpen wat nu echt het probleem is achter al zijn overpeinzingen.

Weinig verschil

Prediker is zich bijzonder bewust van de eindigheid van zijn leven, en tegelijkertijd van de schijnbare oneindigheid van de kringloop van het leven in het algemeen. Zijn leven is in dat grotere geheel maar een zucht. Even in- en uitademen en het is alweer voorbij. Dan kun je nog zo goed zijn in zingen, schrijven of voetballen – het maakt in het licht van dat grotere geheel uiteindelijk weinig verschil.

Ben je een rechtvaardige of zondaar, goed en rein of onrein, offer je wel of offer je niet, ben je goed of zondig, durf je makkelijk een eed te zweren of ben je bang een eed te zweren – 3 alle mensen treft hetzelfde lot.
(Prediker 9:2-3, NBV)

Ingebouwd mechanisme

Ik heb wel eens horen vertellen dat de mens een soort ingebouwd mechanisme heeft waardoor de hersenen noodlottige scenario’s maar kort toelaten en vervolgens naar de achtergrond laten verdwijnen. Daarmee wordt automatisch voorkomen dat je bijvoorbeeld bij elk autoritje continu bang zou zijn om een spookrijder tegen te komen, dat je elke avond bang zou zijn om de volgende ochtend niet meer wakker te worden of dat je bij elke hap eten bang zou zijn dat je een of ander gif naar binnen aan het werken bent. Stel je voor – je zou geen stap meer buiten de deur willen zetten, geen oog meer dicht doen en jezelf nog liever uithongeren.

Soms denk je wel eens aan ziekte, ongelukken en rampen, maar in gezonde toestand bepaal je je dagelijkse keuzes niet aan de hand van de gedachte dat je dood gaat.

Memento mori

Voor Prediker werkt dit anders. Hij denkt regelmatig na over de dood en vindt het ook niet erg om dat bijna tot in den treure ter sprake te brengen. Het lijkt wel alsof hij bewust telkens weer de onvermijdelijke eindigheid van onze levens onder de aandacht wil brengen.

4 Voor wie nog leven mag, is er nog hoop; beter een levende hond dan een dode leeuw. 5 Wie nog in leven zijn, weten tenminste dat ze moeten sterven, maar de doden weten niets. Er is niets meer dat hun loont, want ze zijn vergeten. 6 Hun liefde en hun haat, alle hartstocht die ze ooit hebben gehad, ging allang verloren. Ze nemen nooit meer deel aan alles wat gebeurt onder de zon.
(Prediker 9:4-6)

Ik herhaal het hier nog maar eens: ik geloof niet dat Prediker depressief of pessimistisch was. Hij gaat zware onderwerpen niet uit de weg en houdt er een onnavolgbare logica op na, maar depressief? Nee. Ik geloof er niet in. Prediker is ervan overtuigd dat zijn bestaan vluchtig en in essentie niet bijzonder nuttig is, maar toch kiest hij keer op keer voor het leven. Zijn argument klinkt vreemd (“levenden weten tenminste dat ze moeten sterven”), maar vers 6 verraadt dat Prediker eigenlijk bijzonder verknocht is aan die wirwar van liefde, haat en andere hartstochten op die aardbol onder de zon.

Laat het je smaken

Het mechanisme dat er bij de meeste mensen voor zorgt dat ze niet dag in, dag uit in doodsangst leven, lijkt bij Prediker net wat anders in elkaar te zitten. Toch komt hij met een paar gedachtekronkels op dezelfde conclusie uit als zovelen door de eeuwen heen: het leven is niet altijd ideaal en de zin van alles wat we in ons leven doen ontgaat ons soms volkomen, maar zolang we leven weten we in ieder geval waar we aan toe zijn. We zijn er, we praten, we lopen rond, we leven. En daarom kunnen we ons dat leven maar beter laten smaken.

7 Dus eet je brood met vreugde, drink met een vrolijk hart je wijn. God ziet alles wat je doet allang met welbehagen aan.8 Draag altijd vrolijke kleren, kies een feestelijke geur.9 Geniet van het leven met de vrouw die je bemint. Geniet op alle dagen van je leven, die God je heeft gegeven.
(Prediker 9:7-9)

Niet vandaag

Eet, drink, wees vrolijk, geniet van elkaar en werk hard. Ja, je gaat uiteindelijk dood. Maar vast niet vandaag.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *