Predikers afwegingen

Prediker 7:1-8

Prediker weet niet altijd hoe het nu precies zit met de grote vragen van het leven. Hij weet niet altijd wat nu werkelijk het beste is. Misschien besloot hij daarom om in hoofdstuk 7 te beginnen met een opsomming van bepaalde dingen die in ieder geval beter zijn om te doen dan andere dingen.

Ik vind dat wel een geruststellende gedachte. Over het algemeen heb ik namelijk geen flauw idee wat het beste is om te doen, of ik weet wel wat het beste zou zijn maar dat is onmogelijk of onhaalbaar. Maar zelfs dan heb je dus alsnog keus. Ook al is ‘het beste’ ongrijpbaar, je kunt alsnog afwegingen maken. Je kunt A en B tegenover elkaar zetten en ook al zijn ze beiden niet perfect, ze zijn in ieder geval met elkaar te vergelijken.

Sterven of geboren worden

Op die manier maakt Prediker ook vergelijkingen, al zijn die wel van een heel andere orde dan ‘een rok is beter dan een broek’ of ‘Opwekking is beter dan Psalmen’.

1 Beter een goede naam dan een kostbare geur, de dag waarop je sterft is beter dan de dag waarop je wordt geboren. (Prediker 7:1, NBV)

Het lijkt alsof Prediker hier nogal verschillende onderwerpen bij elkaar raapt in één vers en dus lijkt het logisch om de zin in twee stukken te verdelen. Toch is dat misschien niet helemaal terecht. De twee zinsdelen kunnen namelijk wel degelijk veel met elkaar te maken hebben: zoals een goede naam (waardering, min of meer blijvend) beter is dan een geur (die vervliegt), zo is de dood (je uiteindelijke bestemming, behoorlijk blijvend) te verkiezen boven geboorte (het begin, veel onzekerheid). Dit idee sluit ook aan bij wat Prediker later schrijft, in vers 8: “Beter de voltooiing van de dingen dan dat ze beginnen”. Hiermee zegt Prediker trouwens niet dat hij naar de dood verlangt – zie hieronder.

Rouw of plezier

2 Het is beter dat je naar een huis vol rouw gaat dan naar een huis vol feestrumoer, want in een huis vol rouw eindigt iedereen. Dat neme ieder mens zijn leven lang ter harte.
3Je kunt beter droevig zijn dan vrolijk, want bij een droevig gezicht maakt het hart het goed. 4 De gedachten van de wijze zijn graag in een huis vol rouw, die van de dwaas in een huis vol plezier. (Prediker 7:2-4)

Op het eerste gezicht lijkt het alsof Prediker hier toch echt A en B met elkaar verwisselt. Feestrumoer is toch beter dan rouw, en vrolijkheid beter dan droefenis? Was Prediker niet juist degene die telkens weer herhaalt dat je maar beter kan genieten van eten, drinken en alle andere goede dingen die het leven te bieden heeft?

Toch blijft alles wat Prediker geschreven heeft overeind staan. Hij heeft zich niet vergist. Hij spoort inderdaad aan om te genieten van het plezier dat je uit het leven kunt halen, maar tegelijkertijd vindt hij het geen goed idee om te vluchten voor rouw. Je moet de realiteit nu eenmaal niet ontkennen. Een huis vol rouw is de uitgelezen mogelijkheid om na te denken over je lot als mens en daardoor beter te kunnen genieten van je (korte) leven. Genieten is goed en een gave van God, maar plezier en vrolijkheid moeten volgens Prediker niet gebruikt worden als manier om aan ongeluk te ontkomen.

Berisping of lofzang

5 Je kunt beter luisteren naar de berisping van de wijzen dan naar de lofzang van de dwazen, 6 want zoals de dorens knetteren onder de pot, zo knettert het lachen van de dwaas. Ook dat is enkel leegte. (Prediker 7:5-6)

Prediker houdt niet zo van lawaai en druk gepraat dat nergens toe leidt (zie Prediker 5), hij verkiest rouw boven feest en daarom verkiest hij ook berisping boven lofzang. Het gefeest van een dwaas werpt met veel bombarie een rookgordijn op van gelach, vrolijkheid en loze complimenten. Dat is leuk, maar volgens Prediker brengt de drukte van die dwazen niets blijvends op – het is compleet nutteloos, net als doorns. Het enige waar ze voor gebruikt kunnen worden is om te verbranden (de doorns hè, niet de dwazen). Predikers keuze: luister naar wijze raad, dan kun je uiteindelijk juist meer genieten van het leven.

Voltooien of beginnen

8 Beter de voltooiing van de dingen dan dat ze beginnen, beter geduld dan ongeduld. (Prediker 7:8)

Soms zijn Predikers hoofdstukken niet zo goed in stukjes te hakken. Zo’n vers als dit, wat moet je daarmee? Is het nu een conclusie of juist het begin van een nieuw gedeelte? Keuzes… ik gebruik hem voor beide. Een beetje voltooiing en een beetje begin dus, hoewel Prediker duidelijk een voorkeur heeft voor voltooiing. Waarschijnlijk komt dat doordat hij telkens weer op zoek is naar doelen, antwoorden en eindpunten. Heel verstandig dat hij er dan ook aan toevoegt dat geduld beter is dan ongeduld. Het zou zomaar kunnen dat hij dat uit eigen ervaring heeft geleerd.


Dit blog maakt deel uit van een serie over Prediker. Lees hier de andere delen.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

1 thought on “Predikers afwegingen”

Reacties zijn gesloten.