Beter met zijn tweeën

Prediker 4:7-12

Er zijn weinig onderwerpen waar Prediker zo positief over is als de kracht van samenwerken. Als er iets is waar hij het nut van inziet, dan is het wel de band tussen twee mensen. Vriendschap is volgens Prediker alles behalve een illusie.

Hard werken

Prediker denkt in de eerste verzen van hoofdstuk 4 na over onrecht, jaloezie en hard werken – allemaal leegte, najagen van wind. Maar er is iets wat hij misschien wel nóg beklagenswaardiger vindt: iemand die heel hard werkt, zichzelf daarom alle plezier ontzegt en die ook nog eens helemaal alleen is. Als je nooit genoeg hebt en er is niemand voor wie je jezelf inspant en afbeult, dan is het einde zoek. Er is geen doel, niets om van te genieten. Dat is volgens Prediker pas echt triest. Daarom zegt hij:

9 Je kunt beter met zijn tweeën dan alleen zijn, want – dat is zeker – samen zwoegen loont. 10 Wanneer twee vrienden samen zijn en een van beiden valt, helpt de ander hem weer overeind, maar wie alleen is en ten val komt is beklagenswaardig, want hij heeft niemand die hem op de been helpt.
(Prediker 4:9-10)

Adam 2.0

Niet voor niets kon God het niet over zijn hart verkrijgen om slechts één mens te maken. Eerst zag hij dat het goed was, maar algauw moest hij toch opmerken dat zijn schepping niet compleet was. Eén mens, helemaal alleen, dat werkt nu eenmaal niet.

Het is niet goed dat de mens alleen is, ik zal een helper voor hem maken die bij hem past.
(Genesis 2:18)

Het is opvallend wat God hier doet. God had ook een Adam 2.0 kunnen maken, ietsje aangepast zodat hij niet meer de behoefte zou hebben aan het gezelschap van een andere mens. Maar dat doet hij niet. Hij kiest ervoor om Adam de medemens te geven waar hij naar verlangt. De mens is dus doelbewust zo gemaakt dat hij anderen nodig heeft.

Adams reactie nadat God een vrouw gebouwd heeft spreekt boekdelen: “eindelijk een mens, net als ik!” (Genesis 2:23) Hij liep nog helemaal niet zo lang rond in het paradijs, maar blijkbaar was het voor Adam een vreselijke opgave om ook maar een paar dagen te leven in de wetenschap dat hij de enige mens op aarde was.

Linke soep

God had het gelijk door en Prediker signaleert hetzelfde: een mens heeft iemand nodig die naast hem staat – of ligt:

11 Wanneer je bij elkaar slaapt, geef je warmte aan elkaar, maar hoe krijgt iemand die alleen slaapt het ooit warm? 12 En iemand die alleen is kan zich niet verdedigen wanneer hij aangevallen wordt, maar met zijn tweeën houd je stand. Een koord dat uit drie strengen is gevlochten, is niet snel stuk te trekken.
(Prediker 4:11-12)

Veel mensen lezen dit met een romantisch idee in hun achterhoofd van gezellig samen slapen in een stevig bed met de achterdeur op slot, maar in Predikers tijd ging het er toch iets anders aan toe. Als je vers 11 en 12 samen leest, dan lijkt het erop alsof hij meer een scène in gedachten heeft gehad waarbij iemand op reis is en onder de blote sterrenhemel in slaap moet zien te vallen zonder onderkoeld te raken en/ of beroofd te worden. Linke soep dus. Dan kun je beter met zijn tweeën zijn, maar het liefst zelfs met drie (of meer).

Wij denken bij een ‘drievoudig snoer’ vaak aan een verbintenis tussen man, vrouw en God, maar het zou dus heel goed kunnen dat Prediker dacht aan drie sterke mannen die elkaar op hun tocht door het bergland van Israël ondersteunen en verdedigen.

Elektrische deken

Het idee van ‘beter met zijn tweeën dan alleen’ hoeft dan ook helemaal geen oproep te zijn om allemaal zo snel mogelijk (heteroseksueel) te trouwen zodat je geen elektrische deken meer nodig hebt. Het gaat er vooral om dat het niet goed is als een mens helemaal alleen is – zonder familie, zonder vrienden, zonder kennissen, zonder enige vorm van menselijke relatie.

En dat is goed. God heeft de mens zo gemaakt dat hij pas compleet is wanneer hij zich op de één of andere manier verbindt aan anderen. Abraham, Isaäk en Jakob trouwden met een (of meer) vrouw(en). Paulus trouwde niet, maar hij zorgde wel altijd dat hij een reisgenoot bij zich had tijdens zijn barre tochten. Jezus verzamelde een groep vaste leerlingen om zich heen en sloot vriendschappen.

Tenslotte is God zelf ook één en al relatie. Dat blijkt vrij abstract in de drie-eenheid van Vader, Zoon en heilige Geest, maar ook heel concreet in het feit dat hij überhaupt een mens heeft gemaakt – een mens met wie hij contact zoekt, met wie hij gesprekken voert, die hij een medemens geeft en… die hij laat zwoegen op de aarde. Maar ja, dat was Adams eigen schuld. Hij kreeg het in ieder geval niet koud.


Dit blog maakt deel uit van een serie over Prediker. Lees hier de andere delen.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

2 thoughts on “Beter met zijn tweeën”

    1. Herkenbaar. De Bijbel in Gewone Taal heeft het wegvertaald (waarschijnlijk om misverstanden te voorkomen) maar het staat er wel echt… Toch vind ik het ook wel weer iets positiefs hebben – zonder de vrouw kan de schepping (inclusief de man) niet functioneren. Noem het een helper of de kers op de taart, we zijn hoe dan ook onmisbaar. 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *