Tetelestai

Veertigdagentijd – week 6, dag 3

Het woord dat meestal in het Nederlands wordt vertaald met “Het is volbracht” is in het Grieks slechts één woord: tetelestai. Dit schreven mensen vaak onder een rekening wanneer deze voldaan was: de schuld is afgelost, de prijs is betaald. (Over die schuld en die prijs later deze week meer.)

Tetelestai in Johannes

In het Johannes evangelie komt het werkwoord teleo – waar tetelestai vandaan komt – tweemaal voor, juist bij het vijfde en het zesde kruiswoord. Het lijkt erop dat Johannes vlak voor Jezus’ dood extra wil benadrukken dat Jezus hier zijn werk afmaakt. Johannes laat zien dat Jezus zich er ten volle van bewust is dat zijn dood blijvende gevolgen heeft. Hier wordt geschiedenis geschreven.

28 Toen wist Jezus dat alles was volbracht, en om de Schrift geheel in vervulling te laten gaan zei hij: ‘Ik heb dorst.’ 29 Er stond daar een vat zure wijn; ze staken er een majoraantak met een spons in en brachten die naar zijn mond. 30 Nadat Jezus ervan gedronken had zei hij: ‘Het is volbracht.’ Hij boog zijn hoofd en gaf de geest.
(Johannes 19:28-30)

Het werkwoord teleo betekent dan ook niet alleen betalen, maar ook afmaken, voltooien, beëindigen. In het Nieuwe Testament komt dit woord in totaal 28 keer voor, in verschillende contexten. Het zou teveel ruimte in beslag nemen om alle manieren te beschrijven waarop teleo gebruikt wordt, maar twee dingen vallen mij in het bijzonder op.

Tussenstation

Ten eerste wordt het werkwoord teleo in de evangeliën meerdere keren gebruikt om aan te geven dat de ene handeling wordt afgerond en dat er daarna iets anders gaat gebeuren. Meestal gaat Jezus op weg naar een nieuwe plaats, zoals hier*:

1 En het geschiedde, toen Jezus zijn bevelen aan zijn twaalf discipelen ten einde had gebracht, dat Hij vandaar vertrok om te leren en te prediken in hun steden.
(Matteüs 11:1, NBG)

39 En toen zij alles volbracht hadden, wat volgens de wet des Heren te doen was, keerden zij terug naar Galilea, naar hun stad Nazaret.
(Lucas 2:39, NBG)

Het woord teleo geeft dus niet per se een eindstation aan. Zo van: Jezus is dood, nu is het afgelopen. Het fungeert juist vaak als een tussenstation: Jezus is dood, nu vertrekt hij naar de volgende plaats. Jezus schrijft niet alleen geschiedenis, hij schrijft toekomst.

Tweede komst

Dat heeft alles te maken met het tweede wat mij opvalt wanneer ik kijk naar dat woordje teleo. Jezus’ sterven is natuurlijk een tussenstation in de zin van dat hij na drie dagen weer zal opstaan uit de dood, maar er is meer aan de hand. Het werkwoord teleo komt namelijk opvallend vaak terug in het boek Openbaring. Het beschrijft daar verschillende gebeurtenissen die te maken hebben met Jezus’ tweede komst naar de aarde. Steeds weer gaat het erom dat er gebeurtenissen ‘afgewerkt’ – voleindigd, vervuld, geëindigd – worden die moeten plaatsvinden voordat de nieuwe hemel en de nieuwe aarde kunnen aanbreken. Bijvoorbeeld**:

7 maar in de dagen van de stem van de zevende engel, wanneer hij bazuinen zal, is ook voleindigd het geheimenis van God, gelijk Hij zijn knechten, de profeten, heeft verkondigd.
(Openbaring 10:7, NBG)

8 En de tempel werd vervuld met rook vanwege de heerlijkheid Gods en vanwege zijn kracht; en niemand kon de tempel binnengaan, voordat de zeven plagen der zeven engelen voleindigd waren.
(Openbaring 15:8, NBG)

Nu de aarde nog

Jezus’ tetelestai verwijst dus allereerst naar datgene wat hij met zijn lijden en dood bereikt heeft. Hij heeft alles gedaan wat nodig was. Het is klaar. Jezus heeft een blijvend resultaat neergezet dat nooit meer weg zal gaan en nooit toevoeging nodig zal hebben. Tegelijk gaat het verhaal verder: teleo is een tussenstation. Jezus’ taak is klaar – nu wacht nog het moment waarop de aarde af, voltooid, volbracht zal zijn.


* Zie verder ook Matteüs 13:53; 19:1; 26:1.
** Zie verder ook Openbaring 11:7; 15:1; 17:17; 20:3,5,7.


Dit blog maakt deel uit van mijn veertigdagenproject over de zeven kruiswoorden.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

1 thought on “Tetelestai”

  1. שלם shalem zal Jezus eerder gezegd hebben in het Hebreeuws want hij sprak geen Grieks.
    Want dat betekent ‘compleet’ of ook ‘voltooid’ of zo u wilt ‘volbracht’ en is verwant aan het woord; shalom wat in de ruimste zin van het woord vrede betekent. Dit mogelijk als een aanvulling, naar mijn bescheiden mening.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *